Trauma w dzieciństwie a funkcjonowanie emocjonalne dorosłego – jak psychoterapia pomaga w przetwarzaniu doświadczeń

Niewyjaśniony lęk w relacjach, trudności z zaufaniem, poczucie winy – ich przyczyną może nie być charakter lub osobowość, lecz trauma z dzieciństwa. Doświadczenia z wczesnych lat życia kształtują postawę w dorosłości. Jakie są emocjonalne skutki traumy w dzieciństwie? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w tym artykule. Jednak najpierw odpowiedzmy na podstawowe pytanie.

Wpływ dzieciństwa na dorosłe życie – co o tym mówi psychologia?

Pierwsze lata życia to okres, w którym kształtują się przekonania o otaczającym świecie: czy jest bezpieczny, czy ludzie są godni zaufania. Te wczesne doświadczenia stają się zakodowanymi wzorcami, które wpływają na całe dorosłe życie.

Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego pokazuje, jak relacja z opiekunami tworzy „wewnętrzny model pracy”. Dziecko z bezpiecznym przywiązaniem rozwija przekonanie, że jest godne miłości. Dziecko zaniedbywane uczy się, że nie może polegać na innych, że świat jest niebezpieczny, a ono samo – niewystarczające. Pozornie może wydawać się to nieistotne. Jednak rzutuje to na wszystkie relacje rówieśnicze już od najmłodszych lat. Dlatego styl przywiązania kształtuje późniejszy rozwój jednostki.

Trauma z dzieciństwa – definicja i rodzaje

Trauma dziecięca to doświadczenie, które przekracza zdolność psychiki dziecka do poradzenia sobie z nim. Nie musi być spektakularna, by zostawić trwały ślad. Psychologowie rozróżniają traumę typu „T” (duża – wypadki, przemoc fizyczna/seksualna) i typu „t” (mała – chroniczny brak uwagi emocjonalnej, niestabilność opiekunów, przewlekła krytyka).

Paradoksalnie, trauma typu „t” bywa szczególnie destrukcyjna, bo jest bagatelizowana. Dziecko nie ma dramatycznego wydarzenia, na które może „wskazać palcem”, więc często wini siebie.

Warto podkreślić, że nie istnieje zamknięta lista wydarzeń i sytuacji, które mogą prowadzić do pojawiania się traumy. Dlatego tak ważne jest profesjonalne wsparcie. Dorośli często mają nieuświadomione traumy z dzieciństwa. Gdy od małego wychowywani byli w toksycznym środowisku, to nie mają punktu odniesienia. To, czego doświadczyli, jest dla nich naturalne. Często dopiero rozwój relacji rówieśniczych i romantycznych w dorosłym życiu pozwala zauważyć inne wzorce.

Wpływ traumy na psychikę – skutki w dorosłości

Trauma zmienia sposób funkcjonowania układu nerwowego. Ciało migdałowate w mózgu – struktura odpowiedzialna za wykrywanie zagrożeń – staje się nadwrażliwa. Hipokamp i kora przedczołowa rozwijają się gorzej. W efekcie osoba dorosła może reagować intensywnym lękiem na codzienne sytuacje.

Dan Siegel opisuje to przez pojęcie „okna tolerancji” – zakresu pobudzenia, w którym jesteśmy w stanie funkcjonować optymalnie. Osoby z traumą dziecięcą mają wąskie okno tolerancji – szybko wpadają w stan nadmiernego lub niedostatecznego pobudzenia.

Trauma dziecięca wpływa także na budowanie relacji w dorosłym życiu. Pojawiają się trudności z zaufaniem. Dorośli także mogą nieświadomie powtarzać toksyczne wzorce, które obserwowali w dzieciństwie. Trauma w dzieciństwie zapisuje się w psychice w postaci schematów, które działają w dorosłym życiu tworząc problemy.

Przetwarzanie traum dziecięcych – jak wygląda psychoterapia traumy?

Praca z traumą nie oznacza zapomnienia, czy wyparcia. Psychoterapia traumy skupia się na pracy z przekonaniami, naukę regulacji emocji oraz akceptacji przeszłych doświadczeń. Cele terapeutyczne i przebieg pracy jest dopasowany do celów i potrzeb każdej osoby.

Dlatego przetwarzanie traum dziecięcych rozpoczyna się od wywiadu, w trakcie którego specjalista zrozumie wpływ dzieciństwa na Twoje dorosłe życie i pozna Twoje potrzeby oraz charakter doświadczeń.

Pamiętaj, że trauma z dzieciństwa zostawia ślady, ale nie musi determinować całego życia. Mózg jest neuroplastyczny – bez względu na wiek, wciąż może się uczyć bezpieczeństwa, zaufania, spokoju. Zasługujesz na życie wolne od ciężaru przeszłości. Jeśli interesuje Cię psychoterapia traumy, to zapraszamy do kontaktu. W ośrodku psychoterapii Podróż wykorzystujemy podejście integracyjne łączące odziaływania z różnych nurtów terapii – metoda ta bardzo dobrze sprawdza się w przypadku pracy z traumami z dzieciństwa.