ADD – czym różni się od ADHD i jak objawia się u dorosłych?

Siedzisz przy biurku. Masz do zrobienia jedno ważne zadanie. Półtorej godziny później odkrywasz, że przeglądasz artykuły o migracji motyli i nie masz pojęcia, kiedy to się zaczęło. Nie jesteś leniwy. Nie masz złej woli. Możliwe, że masz ADD – i przez lata nikt ci o tym nie powiedział. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest ADD, czym różni się od ADHD, jak objawia się u dorosłych – i co można z tym zrobić.

Co to jest ADD i czym różni się od ADHD?

Zespół deficytu uwagi, czyli ADD (z ang. Attention Deficit Disorder) to termin, który przez lata funkcjonował jako osobna diagnoza. Dziś oficjalnie mówi się o ADHD typie nieuważnym – czyli wariancie, w którym trudności z koncentracją występują bez nadruchliwości i impulsywności. W praktyce i w gabinetach terapeutycznych termin ADD wciąż jest powszechnie używany i dobrze opisuje doświadczenie wielu osób.

Kluczowa różnica między ADD a „klasycznym” ADHD jest prosta: ADD ogranicza się do deficytu uwagi. Osoby z ADD często nie sprawiają problemów. Nie przerywają, nie wstają z krzesła, nie mówią bez zastanowienia. Siedzą cicho, wyglądają na spokojne – i właśnie dlatego przez lata pozostają niezauważone, przez otoczenie i same ignorują problemy, których doświadczają.

Diagnoza ADD – objawy zaburzeń koncentracji u dorosłych i dzieci

ADD u dorosłych rzadko wygląda jak klasyczny ADHD. Częściej przypomina chroniczne zmęczenie, niemożność dokończenia projektów albo przekonanie, że jest się po prostu gorzej zorganizowanym niż inni. Do najczęstszych objawów ADD u dorosłych należą:

• Problem ze skupieniem uwagi na zadaniach rutynowych – przy jednoczesnym hiperfokusie na tematy, które są interesujące lub niosą natychmiastową nagrodę.
• Trudność z rozpoczęciem pracy – nawet jeśli zadanie jest ważne i pilne.
• Chroniczne zapominanie – spotkania, terminy, klucze, niedokończone myśli w połowie zdania.
• Zaburzone poczucie czasu – czas istnieje jako „teraz” i „nie teraz”, bez wyraźnego środka.
• Wewnętrzny chaos przy pozornym spokoju zewnętrznym – z zewnątrz osoby z ADD wyglądają na zorganizowane, jakby miały nad wszystkim kontrole. Natomiast same czują jakby były w środku chaosu bez kontroli.

U dzieci objawy ADD często wyglądają inaczej niż u dorosłych. Mogą sprawiać wrażenie rozmarzonych, mieć trudności z organizacją pracy szkolnej, zapominać o zadaniach domowych i łatwo tracić wątek. Wiele z tych zachowań bywa tłumaczonych lenistwem lub brakiem motywacji. Dlatego ADD jest rzadziej diagnozowane niż ADHD.

Problem ze skupieniem uwagi – jak pracować z zaburzeniami koncentracji?

Praca nad poprawą koncentracji nie musi ograniczać się do spotkań terapeutycznych. Istnieją strategie, które mogą realnie zmienić codzienne funkcjonowanie:

• Body double – praca w obecności innej osoby (fizycznie lub online) pomaga w utrzymaniu uwagi.
• Time blocking z fizycznym timerem – dzielenie dnia na bloki czasowe z użyciem widocznego, analogowego timera.
• Mosty do zadania – pozostawienie widocznych, niedokończonych śladów pracy: otwarty notatnik, napoczęty akapit, rozłożone materiały.
• Ograniczenie porannych decyzji – osoby z ADD są szczególnie podatne na wyczerpanie decyzyjne. Przygotowanie wieczorem ubrań, śniadania i planu dnia zwiększa szansę na dobry start.
• Wspierające nawyki – regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, czy praktyka medytacji wspierają zdolności poznawcze w długoterminowej perspektywie.

Dużą zaletą powyższych technik jest fakt, że pomogą także osobom neurotypowym, które doświadczają problemów koncentracji z innych przyczyn.

Zespół deficytu uwagi – kiedy warto skorzystać z profesjonalnej pomocy?

Nie każdy problem ze skupieniem uwagi to ADD. Rozproszenie po nieprzespanej nocy, spadek koncentracji przy silnym stresie czy trudność ze skupieniem się na nudnym raporcie to doświadczenia, które zna każdy. Dlatego, zanim rozpoczniesz terapię skorzystaj z profesjonalnej diagnozy. Składa się ona ze szczegółowego wywiadu i ma na celu wyeliminować inne przyczyny trudności.

Diagnoza to początek pracy. Później przychodzi czas na terapię. Często wykorzystuje się techniki poznawczo-behawioralne (CBT). Natomiast możliwe jest wykorzystanie metod z innych nurtów, zwłaszcza gdy ADD towarzyszy silna wrażliwość na odrzucenie, trudności z regulacją emocji lub obniżone poczucie własnej wartości.

Warto wspomnieć również o tym, że osoby z ADD bardzo często doświadczają zaburzeń depresyjno -lękowych, które pojawiają się wraz z obniżoną samooceną związaną z trudnościami w realizacji zadań.

Dlatego w ośrodku psychoterapii Podróż wykorzystujemy podejście integracyjne. To pozwala naszym terapeutom korzystać z dorobku różnych nurtów i dopasować strategię pracy do indywidualnych potrzeb każdej osoby.