Poczucie pustki – skąd się bierze i kiedy powinno niepokoić

Bywa tak, że pozornie wszystko jest na swoim miejscu, a mimo to towarzyszy Ci głuche „nic”. Uczucie pustki zna niemal każdy i najczęściej mija samo. Gorzej, gdy staje się stałym tłem dnia. W tym artykule dowiesz się, skąd bierze się poczucie pustki, po czym je rozpoznać i jak z nim pracować – samodzielnie i z pomocą terapeuty.

Czym właściwie jest poczucie pustki?

Pustka to nie obecność cierpienia. To brak emocji, sensu, badania opisują ją jako poczucie odłączenia od siebie i od otoczenia. Często objawia się jako uczucie pustki w brzuchu albo uczucie pustki w sercu, ściśnięcie w klatce piersiowej.

Co ważne, uczucie pustki to nie nuda. Badania z 2008 roku pokazują, że wiąże się ona z nudą znikomo, za to silnie z poczuciem beznadziei, samotności i izolacji. Warto podkreślić, że przejściowe uczucie pustki jest normalne. Niepokoi dopiero wtedy, gdy utrzymuje się i determinuje codzienność.

Skąd bierze się pustka emocjonalna?

Przyczyny pustki emocjonalnej bywają różne. Często stoi za nią depresja i spłycone odczuwanie przyjemności albo przewlekły stres i wypalenie, gdy przeciążony organizm wycisza emocje, by się chronić. Pustka bywa też naturalną fazą żałoby po stracie. Może sygnalizować niezaspokojone potrzeby – autonomii, kompetencji, bliskości.

Bywa też poczuciem bezsensu, które Viktor Frankl nazwał pustką egzystencjalną. Często u jej podłoża leży samotność – uczucie pustki i samotności chodzą w parze i wzajemnie się nasilają.

Po czym poznać pustkę emocjonalną? Objawy

Pustka emocjonalna nie pojawia się nagle. Jej objawy są ciche i narastają stopniowo. Dlatego zwróć uwagę, jeśli:

– masz uczucie pustki i brak emocji mimo braku wyraźnego powodu,

– czujesz się odłączony od siebie i bliskich,

– rzeczy, które kiedyś cieszyły, przestały sprawiać radość,

– towarzyszy Ci wrażenie bycia niewidzialnym, nieważnym,

– narasta poczucie bezsensu codziennych działań.

Kiedy objawy pustki emocjonalnej są powodem do niepokoju? Gdy trwają tygodniami, nasilają się i wpływają na istotne obszary np. relacje, pracę, obowiązki. Sygnałem alarmowym są myśli rezygnacyjne – badania Klonsky’ego wiążą pustkę właśnie z ryzykiem myśli samobójczych.

Jak samodzielnie pracować z poczuciem pustki?

Uczucie pustki i samotności często przechodzi samoistnie. Jak możesz samodzielnie z nim pracować?

– Zacznij wykonywać małe aktywności. Codziennie rób jedno, zaplanowane zadanie. Działanie niezależnie od nastroju pozwala przerwać unikanie.

– Rób drobne rzeczy dla innych. Nawet pozornie niewielkie działanie na rzecz idei, w które wierzysz, zwiększa poczucie sensu.

– Utrzymuj relacje z innymi. Wsparcie bliskich pomaga przetrwać trudne okresy.

– Rozwijaj samoświadomość. Nazywaj emocje, opisuj odczucia z ciała takie jak uczucie pustki w brzuchu lub sercu.

W pracy z poczuciem bezsensu kluczowa jest aktywność. Nie czekaj z działaniem, aż wróci chęć i motywacja. Zadbaj o mikroaktywność już dziś. Samopomoc nie zastąpi jednak leczenia, gdy uczucie pustki i samotności jest głębokie i długotrwałe.

Kiedy pomóc może psychoterapia

Nad uczuciem pustki, samotności, poczuciem bezsensu można pracować w psychoterapii, aby zrozumieć, skąd pochodzi i lepiej radzić sobie z tym doznaniem, niwelować jego bolesność. Podstawą jest odpowiednia diagnoza. Specjalista podczas wywiadu pomaga zrozumieć przyczyny Twojego samopoczucia oraz jego nasilenie. Jeśli poczucie pustki jest objawem depresji albo towarzyszą mu myśli rezygnacyjne, to istotne może być wsparcie psychiatry.

Praca z poczuciem pustki jest dostosowana do przyczyny i Twoich potrzeb. Podejście poznawczo-behawioralne skupia się na rozpoznawaniu i zmianie utrwalonych schematów myślenia oraz na stopniowym odbudowywaniu aktywności i kontaktu ze źródłami sensu i przyjemności.

Z kolei nurty egzystencjalne albo podejście psychoanalityczne sięgają do głębszych źródeł pustki. Praca dotyka sensu, wartości, wzorców zachowań i myśli sięgających wczesnego dzieciństwa. W ośrodku psychoterapii Podróż wykorzystujemy podejście integracyjne, które korzysta ze wszystkich wyżej wymienionych nurtów. To pozwala dostosować styl pracy do Twoich indywidualnych potrzeb.